AUTOCAD BASİT ÇİZİM ÖRNEKLERİ

Yeni başlayan kullanıcılar AutoCAD'i açar açmaz çoğu zaman üç-katlı bir villa planını kopyalamaya kalkar. İlk yarım saatte komut satırı kilitlenir, ölçü çıkmaz, çizim büyütülünce çizgi tipleri kayar. Oysa CAD öğrenmenin sırrı tam tersi yöndedir: küçük, sonu net olan, 15 dakikada bitirilebilen örneklerle başlamak. Bir kapı, bir yatak odası, bir flanş.

Aşağıda MEB Endüstri Meslek Liseleri CAD müfredatından bir Türk mimari ofisinin ilk hafta staj ödevine kadar her ortamda işe yarayan üç temel 2D örnek var. Hedef komut ezberletmek değil; LINE, OFFSET, TRIM, MIRROR komutlarının ne zaman, neden, hangi sırayla kullanıldığını parça üzerinde göstermek. Mekanik tarafa devam etmek isterseniz SolidWorks eğitimi, iç mekan ve mobilya tarafına geçenler için SketchUp eğitimi doğal devamı olur.

Başlamadan Önce Hangi Ayarlar Yapılır?

Boş bir DWG açıp doğrudan LINE'a basmak en sık yapılan hata. AutoCAD'de her şey birim ve ölçek üzerine kurulu. UNITS komutunu çalıştırmadan başlatılan çizimler, plot anında kabusa dönüşür — özellikle MEB müfredatında 1/50 mimari pafta istendiğinde.

İlk iki dakikalık hazırlık her örnek için ortak:

• UNITS → Length: Decimal, Precision: 0.00, Insertion scale: Millimeters
• LIMITS → 0,0 ile 420,297 (A3 yatay) — mimari örnek için
• LTSCALE → 25 — çizgi tipi görünümü için
• OSNAP (F3) → Endpoint, Midpoint, Center, Intersection, Perpendicular açık
• ORTHO (F8) açık → yatay-dikey kilit
• POLAR (F10) → 15° artışlarla açılı çizim için

Komut satırı (F2) açık tutulur. AutoCAD'in resmi yardım merkezi komut detaylarını öğrenirken hızlı bir referans olarak işe yarar; ama gerçek pratik için klavyenin başına oturmak şart.

Örnek 1 — Standart İç Kapı Planı (90×210)

İlk örnek için Türk konut projelerinde standart olan 90 cm genişliğinde, 5 cm duvar kalınlığında, sağa açılan bir iç kapı. Amaç tek tek tuş eziyeti değil; LINE ile başlayıp OFFSET ile çift duvar yapmak, TRIM ile kapı boşluğunu açıp ARC ile açılma yönünü çizmek.

Adım adım iş akışı:

1. LINE (L) → 0,0 noktasından sağa 300 mm yatay referans çizgisi — bu duvarın iç yüzü.
2. OFFSET (O), mesafe 50 → çizgiyi yukarı doğru kopyala. 5 cm kalınlığında duvar oluştu.
3. OFFSET, mesafe 100 → sol uçtan 100 mm sağa dikey yardım çizgisi (kapı kasası sol kenarı).
4. OFFSET, mesafe 90 → bu çizgiden 90 mm sağa (kapı boşluğu sağ kenarı, 90 cm net açıklık).
5. TRIM (TR) → iki dikey çizgi arasındaki duvar parçalarını sil; kapı boşluğu açıldı.
6. LINE → boşluğun sol alt köşesinden başlayarak 90 mm uzunluğunda yatay kapı kanadı çiz.
7. ROTATE (RO) → kanadı sol alt köşeden 90 derece döndür (içeri açılır pozisyon için).
8. ARC (A), 3-nokta → kanadın ucundan başlayıp duvar boşluğunun karşı köşesine bir yay çiz; bu açılma süpürme yayı.

Sekiz komut, beş dakika. Aynı kapıyı duvarın diğer tarafına geçirmek için MIRROR (MI) komutunu kullanıp ayna eksenini duvarın orta hattından geçirmek yeterli. İstanbul'daki mimari ofislerin küçük dairelerde standart blok olarak kullandığı yapı tam olarak budur.

Örnek 2 — 4×3.5 Metre Yatak Odası Planı

Kapıyı çizebilen biri için doğal bir sonraki adım dört duvarlı küçük bir oda. Türk konut projelerinde tipik bir yatak odası ölçüsü 4 m × 3.5 m. Burada katman disiplini devreye girer — duvar, kapı, pencere, mobilya, ölçü hepsi ayrı katmanda olur. Tek katmanda çizilen DWG'yi başka biri açtığında "neyi neye göre çizmişler" diye bakar kalır.

Türkiye'deki çoğu mimari büronun benimsediği temel katman yapısı:

• A-DUVAR — kırmızı (1), Continuous, Lineweight 0.50
• A-KAPI-PENCERE — mavi (5), Continuous, Lineweight 0.25
• A-MOBILYA — yeşil (3), Continuous, Lineweight 0.15
• A-OLCU — magenta (6), Continuous, Lineweight 0.15
• A-METIN — beyaz/siyah (7), Continuous, Default
• A-AKS — sarı (2), Center, Lineweight 0.15

Oda çizim sırası:

1. LAYER (LA) → yukarıdaki altı katmanı oluştur. Aktif katman A-DUVAR.
2. RECTANG (REC) → 0,0 ve 4000,3500 noktalarıyla dış duvar dikdörtgeni.
3. OFFSET 200 → dikdörtgeni içe doğru kopyala; 20 cm dolu tuğla iç duvar profili oluştu.
4. EXPLODE (X) → iç dikdörtgeni patlat ki tek tek kenar düzenlenebilsin.
5. Önceki örnekteki kapı yöntemiyle güney duvarda 90 cm kapı boşluğu aç.
6. Doğu duvarına 120 cm pencere boşluğu için aynı OFFSET-TRIM mantığı.
7. A-MOBILYA katmanına geç. RECTANG ile yatağı (160×200 standart çift kişilik), gardırobu (180×60), çalışma masasını (120×60) yerleştir.
8. A-OLCU katmanında DIMLINEAR (DLI) ile dış ölçüleri at — 400 ve 350.

Bu noktada DWG yedi katman taşıyor ama her şey görsel olarak ayrılmış. LAYISO (LAYer ISOlate) ile sadece A-MOBILYA aktif yapıldığında geri kalan her şey grileşir; mobilya konumu rahatça revize edilir. Bu özellik özellikle iç mimarların müşteriyle yaptığı revizyon turlarında zaman kazandırır.

Örnek 3 — Basit Mekanik Parça (DIN Flanş Profili)

Mimari taraf hâkim olduktan sonra makine mühendisliği öğrencilerinin temel CAD dersinde gördüğü klasik örnek — basit bir flanş profili. Üniversitelerin makine mühendisliği bölümlerinde ilk dönem CAD ödevi tipik olarak DIN 2632 benzeri bir flanş kesiti veya gerçek 1:1 ölçekte küçük bir parça olur.

Burada amaç dış çember + iç delik + bulon delikleri kombinasyonunu döşemek. Ölçek 1:1 (mimaride 1:50 idi — burada milimetre cinsinden gerçek boyut çizilir).

1. CIRCLE (C) → 0,0 merkez, yarıçap 75 mm → dış çember (D=150 flanş dışı).
2. CIRCLE → 0,0 merkez, yarıçap 25 mm → iç delik (D=50 boru geçişi).
3. CIRCLE → 0,0 merkez, yarıçap 55 mm → bulon dairesi (yardımcı, Center linetype'a alınır).
4. CIRCLE → koordinat (55,0) merkez, yarıçap 6 mm → ilk M12 bulon deliği.
5. ARRAY (AR), Polar → merkez 0,0, sayı 4, açı 360 → dört bulon deliği eşit dağılır.
6. LINE → simetri merkez aksları yatay ve dikey, Center linetype.
7. DIMRADIUS (DRA) / DIMDIAMETER (DDI) → R75, ⌀50, ⌀12 ölçüleri.

Yedi adım, dakikalar içinde bitiyor. Aynı parçayı kabul edilebilir teknik çizim hâline getirmek için tek eksik HATCH (H) — kesit alanını ANSI31 tarama deseniyle 1.0 ölçekte taramak. Bu örnek doğru çizildiğinde Üsküdar Üniversitesi veya İTÜ Makine Mühendisliği başlangıç CAD dersi ödevinin neredeyse aynısı çıkar.

Komut Refleksi Nasıl Oluşur?

Üç örneği sırasıyla çizen biri yaklaşık 15-18 komutu rahat kullanır hâle gelir. Geri kalan iş klavye refleksi: komutu adıyla değil kısa harfle çağırmak.

• L → LINE / REC → RECTANG / C → CIRCLE / A → ARC
• O → OFFSET / TR → TRIM / EX → EXTEND / MI → MIRROR
• CO veya CP → COPY / M → MOVE / RO → ROTATE / SC → SCALE
• F → FILLET / CHA → CHAMFER / X → EXPLODE
• AR → ARRAY (polar veya rectangular)
• H → HATCH / B → BLOCK / I → INSERT
• LA → LAYER / D → DIMSTYLE / DLI → DIMLINEAR / DRA → DIMRADIUS

Bu 20 kısayolu ezberlemek için en iyi yöntem ezberlememek — üç örneği tekrar tekrar çizmek. Üçüncü tekrardan sonra parmak refleksi kuruluyor; o noktadan sonra komut adına bakmadan yazılır.

Pratik İçin Hangi Çalışma Düzeni İşe Yarar?

Bursa'daki bir mobilya üreticisi, Ankara'daki bir mimari büronun stajyeri veya Eskişehir Anadolu Üniversitesi makine bölümü öğrencisi — pratik için aynı disiplini takip eder. Tek başına çizim açıp boşa zaman geçirmek yerine somut hedefli çalışma yapmak çok daha verimli.

1. Günde 30 dakika, üst üste: Aynı üç örneği farklı ölçülerde tekrar et. Yatak odasını 5×4 yap, kapıyı 80×210 yap, flanşı 200 mm'ye çıkar.
2. Hazır pafta kopya çıkarma: İnternette serbestçe erişilebilen DIN/ISO mekanik parça paftalarını AutoCAD'de sıfırdan çiz. Sadece bakarak, ölçüleri okuyarak.
3. Freelance pratik: Bionluk veya Armut gibi Türk freelance platformlarında basit "DWG'ye çevir" işleri ilk hafta için pratik kazandırır. Ücret düşük ama gerçek müşteri-revizyon döngüsünü yaşatır.
4. MEB CAD müfredatı: Endüstri Meslek Lisesi 11. sınıf CAD/CAM dersi modüllerinin örnekleri açık erişimli; mekanik parça örnekleri zorlanmadan başlamak için ideal.
5. Hata kaydı tutma: "TRIM çalışmadı, sebebi sınırı seçmemiş olmamdı" gibi notlar 2. ayın sonunda 30-40 maddelik kişisel rehbere döner.

İlk ay biten bir çizimci bir mimari konut planı kabasını, basit bir mekanik kesit görünüşünü ve standart mobilya yerleşimini AutoCAD'de tek başına oturup çizebilir. İkinci ayda blok kütüphanesi, XREF, paper space ve plot ayarları gibi orta seviye konular kendiliğinden gündeme gelir. O noktada artık AutoCAD kullanıcısı değil, AutoCAD ile düşünen biri olunur.